„OLUJA“ NAJBOLJI PRIMER DA JE ZAKON JAČEGA IZNAD MEĐUNARODNOG PRAVA
Akter događaja tokom „Oluje“ 1995. godine i sukoba na Kosovu i Metohiji 1998. i 1999. godine, Stevo Grkinić, analizira ova dva istorijska događaja.
Povodom 31. godišnjice hrvatske vojne akcije „Oluja“, koja se obeležava 4. i 5. avgusta, novinar Stevo Grkinić, danas glavni i odgovorni urednik Televizije Palma plus, govorio je o događajima kojima je lično prisustvovao, upoređujući „Oluju“ iz 1995. godine sa akcijama srpskih snaga na Kosovu i Metohiji 1998. i 1999. godine.
Ono što želim da kažem jeste da uporedim dva događaja – „Oluju“ 1995. godine i akciju srpske vojske 1998. godine na Kosovu i Metohiji.
Da li to može da se uporedi? Kada govorimo o tim događajima, moramo ih sagledati sa obe strane – i sa njihove i sa naše – kako bismo mogli kvalitetno da donesemo zaključak.
Gledajući iz pravca Zagreba, „Oluja“ je bila potpuno legitimna akcija. Hrvatska je 1992. godine međunarodno priznata država u avnojevskim granicama. Priznale su je Ujedinjene nacije, Rusija, Kina i praktično ceo svet. Hrvati su u avgustu 1995. godine rešili da svoju državu stave pod punu ustavno-pravnu kontrolu i uklone ono što su smatrali pobunjenim Srbima.
Tada smo svi bili pobunjeni Srbi. To nije bila grupa od nekoliko stotina ljudi, poput neke gerilske organizacije, već je ceo srpski narod u Krajini bio označen kao pobunjenički. Njihov cilj bio je da celu teritoriju vrate pod ustavno-pravni poredak Republike Hrvatske kao međunarodno priznate države.
U toj akciji aktivno su učestvovale i zapadne zemlje. Hrvatska je sa Sjedinjenim Američkim Državama imala sporazum o vojnoj saradnji, a američki vojni stručnjaci učestvovali su u pripremama za „Oluju“. Francuzi su učestvovali u obuci hrvatskih vojnika. Dakle, Zapad je aktivno učestvovao u toj operaciji. Sećamo se i slika američkog ambasadora Pitera Galbrajta na hrvatskim tenkovima.
Hrvatska je izvela ono što je planirala. Bio je to svojevrstan „blic-krig“, akcija je završena veoma brzo. Sa istočne strane tada nije bilo reakcije, niti je bilo mogućnosti da do nje dođe.
Tri godine kasnije Srbija pokreće akciju na Kosovu i Metohiji protiv Oslobodilačke vojske Kosova. Kažem terorističke, jer je OVK u to vreme bila na spisku terorističkih organizacija Sjedinjenih Američkih Država. Dakle, Srbija je krenula da očisti svoju teritoriju od pobunjenika.
Po istoj logici po kojoj je Hrvatska postupila tri godine ranije. Razlika je bila u tome što je Hrvatska imala podršku Amerike, koja je aktivno učestvovala, dok Srbija tu podršku nije imala.
Ako se posmatra sa stanovišta međunarodnog prava, i Hrvatska i Srbija su, po mom mišljenju, sprovodile legitimne akcije. U obe su počinjeni zločini i bilo je žrtava na obe strane. To su zločini koje Amerikanci nazivaju kolateralnom štetom, što je, po mom mišljenju, jedan od najsramnijih izraza svih vremena.
Razlika je u tome što je Srbija zbog svoje akcije bila osuđena. Gotovo ceo vojni i politički vrh Srbije završio je pred Haškim tribunalom. Izricane su različite kazne, osim Slobodana Miloševića, koji je preminuo 2006. godine tokom suđenja. Srbija je, kao država, snosila političke posledice.
Sa druge strane, Hrvatska je kasnije priznala nezavisnost Kosova. To je, po mom mišljenju, paradoks.
Sve to upućuje na zaključak da u međunarodnim odnosima često nisu presudni ni Rezolucija 1244, ni Briselski, ni Vašingtonski sporazum. Kada govorimo o velikim silama, pre svega o Sjedinjenim Američkim Državama, stiče se utisak da je najvažniji zakon jačega.
Imamo dve veoma slične situacije. Hrvatska je za svoju akciju dobila podršku i čestitke zbog, kako je tumačeno, oslobađanja svoje države od pobunjenih Srba. Srbija je tri godine kasnije kažnjena zbog akcije protiv OVK, iako je ta organizacija tada bila na spisku terorističkih organizacija Sjedinjenih Američkih Država.
