HRONIČNE BOLESTI I ANESTEZIJA: Rizici operativnih zahvata
Da li pacijenti sa hroničnim bolestima kojima je neophodno operativno lečenje smeju da se podvrgnu anesteziji, pod kojim uslovima, kojii koliki su rizici? – samo su neke od tema o kojima je bilo reči u emisiji „Hipokrat“, koju na TV Palma Plus uređuje i vodi dečiji adolescentni psihijatar Opšte bolnice u Jagodini, dr Jasmina Spasojević. Na ovu značajnu temu govorila je dr Milica Filipović, specijalizant anesteziologije Opšte bolnice Jagodina.
Hronične bolesti nastaju kao kombinacija brojnih faktora, poput genetskih, fizioloških, faktora okoline i životnih navika, navodi specijalizant anesteziologije dr Filipović.
Nastaju neprimetno. Postepen je tok. Nekada prođe i više godina do postavljanja konačne dijagnoze jer se pacijenti kasnije javljaju kada se razviju tegobe te bolesti. Doživotno se leče i nikada ne dolazi do potpunog izlečenja, ističe Filipović.
Bolesti kardiovaskularnog sistema, respiratornog sistema i metabolička oboljenja spadaju među najčešće hronične bolesti, objašnjava gošća. Upravo zbog svoje učestalosti, ovi pacijenti često zahtevaju poseban oprez prilikom planiranja i izvođenja operativnih zahvata, jer hronična oboljenja mogu značajno uticati na tok anestezije i sam oporavak nakon intervencije.
Kardiovaskularna oboljenja su zajedno sa moždanim udarom, vodeći uzroci invalidnosti i smrtnosti u svetu. Srbija spada u zemlje pod visokim rizikom u nastajanju tih hroničkih oboljenja, navodi sagovornica.
U slučaju da pacijent sa hroničnom bolešću, naročito sa kardiovaskularnim oboljenjima, treba da se podvrgne operativnom zahvatu, objašnjava Filipović, neophodan je poseban oprez prilikom uvođenja u anesteziju.
Jako je bitno da pacijenti redovno uzimaju preoperativnu ili redovnu terapiju do samog dana operacije. To određuje anesteziolog. Obično se terapija za povišen krvi pritisak ili srčana oboljenja uzima redovno i na dan operacije, objašnjava Filipović.
Redovna terapija, onako kako ju je propisao lekar, od izuzetne je važnosti kako bi se izbegle komplikacije tokom ili nakon operativnog zahvata. Ukoliko pacijent ima neregulisan krvni pritisak, tokom operacije može doći do njegovog naglog skoka ili pada, što predstavlja ozbiljan rizik po zdravlje.
Međutim, kardiovaskularni problemi nisu jedini faktor rizika. U povećanom riziku su i pacijenti koji boluju od respiratornih bolesti, poput astme ili hronične opstruktivne bolesti pluća, jer ove bolesti mogu dodatno otežati tok anestezije i sam operativni zahvat.
Nama je važno da znamo prirodu bolesti zato što tokom anestezije, anestetici utiču na samu ventilaciju pluća. Svi pacijenti sa hroničnom opstruktivnom bolešću pluća, planirani za hirušku intervenciju zaslužuju detaljno ispitivanje istorije oboljenja i nekih parametara. Pre operativno je obavezno obaviti pregled kod pulmologa koji određuje da li su potrebni dalji pregledi, priča gošća.
Povećan rizik takođe postoji i kod pacijenata sa dijabetesom ili oboljenjima štitne žlezde.
PRIPREMA ZA OPERACIJU
Preoperativna priprema zavisi od vrste hirurške intervencije, a najpre je potrebno obaviti dijagnostiku. Takođe, važno je jasno definisati cilj operacije.
Na primer kardiovaskularne bolesti kao i mnoge druge zahtevaju pregled interniste. Ono što svaki pacijent mora da ima pri internističkom pregledu su EKG i labaratorijske analize. Kada se obavi internistički pregled i ukoliko je potrebno preged kardiologa, ako postoji oboljenje srca, ili plućno oboljenje potreban je pregled pulmologa, uz to rengen pluća, spirometrija i gasne analize, navodi Filipović.
Ističe da je važno da se pacijent pridržava saveta koje mu je lekar dao i adekvatno pripremi za operaciju, što podrazumeva i pridržavanje terapije, kao i post za određeni period, što znači da pacijent mora biti bez hrane i vode pre operacije.
Doktorka objašnjava da ukoliko je pacijent pušač, trebalo bi da prestane sa konzumiranjem duvanskog dima mnogo pre operacije. Međutim, ako je pacijent aktivni pušač, ne sme naglo da prestane, jer bi to moglo izazvati komplikacije sa disajnim putevima.
PREGLED POČINJE RAZGOVOROM
Prvi korak u pripremi za operaciju, objašnjava Filipović je uzimanje anamneze, odnosno razgovor sa pacijentom. Tokom ovog razgovora prikupljaju se informacije o istoriji prethodnih bolesti, operacija, kao i o svemu što bi moglo uticati na tok operacije. Nakon toga sledi fizički pregled.
Svaka operacija je rizik za pacijenta, ne postoji operacija bez rizika. Neke anesteziološke komplikacije koje se mogu desiti su otežan uvod u anesteziju, otežano buđenje iz anestezije i postoperativni tok, navodi ona.
Cilj anesteziologa tokom operacije je, objašnjava sagovornica, da obezbedi hemodinamsku stabilnost pacijenta, što podrazumeva praćenje vitalnih parametara, kao što su rad srca, krvni pritisak i disanje.
Prilikom operativnih zahvata pacijenti se uvode u lokalnu ili totalnu anesteziju, a koja će biti primenjena zavisi od hroničnih bolesti pacijenta i njegovog opšteg zdravstvenog stanja.
