PLAVA GROBNICA: Mesto počinka srpskih ratnika više od veka
Na današnji dan, 23. januara 1916. godine počelo je sahranjivanje srpskih vojnika u Plavu grobnicu. Prema zvaničnim podacima za dva meseca, sahranjeno je 4.847 srpskih vojnika i oficira.
Tokom zime 1915/16. godine, u Prvom svetskom ratu, srpska vojska se povukla preko planina od Kosova odnosno Metohije ka Jadranskoj obali. U priobalju Skadra i Svetog Jovana Medovskog saveznici ih nisu dočekali, kako se očekivalo.
Istorija svedoči, da je bilo svega nekoliko plovila namenjenih ranjenicima, zbog čega su srpske strupe bile primorane da nastave odstupanje duž obalnog pojasa na jug, put Drača i Valone
Regent Aleksandar Karađorđević pratio je povlačenje i ukrcavanje svojih trupa, uz reči da će se i sam ukrcati na plovilo kada se ukrca i poslednji vojnik.
Vojnici su, na čelu sa kraljem Aleksandrom, nakon kratkog zadržavanja nadomak Skadra nastavili pešačenje duž priobalja na jug, preko močvarnog terena, staza i reka.
Saveznički brodovi francuske flote prebacili su trupe na Krf, nakon intervencije ruskog cara Nikolaja II. Deo vojnika preminuo je usled iscrpljenosti i bolesti po dolasku na Krf.
Oboleli vojnici smeštani su na ostrvu Vido, koje je služilo kao bolnica. Zbog nedostatka prostora za sahranjivanje i prisustva zaraznih bolesti, pre svega pegavog tifusa, posmrtni ostaci preminulih polagani su u more Krfskog kanala, u prostoru poznatom kao Plava grobnica.
Vojnici koji su se oporavili od gladi i iscrpljenosti prebačeni su u zaleđe Soluna, gde su postali okosnica Solunskog fronta.
Sredinom septembra 1918. godine, uz pomoć dobrovoljaca i Srba sa prostora Austrougarske, probijen je Solunski front, što je dovelo do kapitulacije Bugarske, a potom i Turske i Austrougarske.
Pesnik Milutin Bojić posvetio je srpskim vojnicima pesmu „Plava grobnica”, koja se sastoji od 14 strofa, u znak sećanja na njihove žrtve i stradanje.
